«Είμαι συνέχεια χάλια. Μερικές φορές δυσκολεύομαι ακόμα και να σηκωθώ από το κρεβάτι. Έχω κουραστεί να μην είμαι καλά. Ήρθα εδώ για να είμαι καλά.» Αλίκη, 23 ετών
Οι περισσότεροι άνθρωποι αποφασίζουν να έρθουν για θεραπεία όταν βρίσκονται σε αυτό που στην προσωποκεντρική προσέγγιση ονομάζουμε κατάσταση ασυμφωνίας. Η ασυμφωνία συνήθως παρουσιάζεται ως έντονα, δυσάρεστα και επιβαρυντικά συναισθήματα ή ψυχολογικές κατάστασεις, όπως άγχος, θλίψη, θυμός, δυσφορία, αναστάτωση κ.ά. που ταλαιπωρούν το άτομο για σημαντικό χρονικό διάστημα, χωρίς ωστόσο να είναι πάντοτε προφανής η πηγή αυτή της ασυμφωνίας.
Για τον Καρλ Ρότζερς, ιδρυτή της προσωποκεντρικής προσέγγισης, η ασυμφωνία προκύπτει σταδιακά από μια πολύ σημαντική απόκλιση, ένα μεγάλο χάσμα ανάμεσα στην αντίληψη του εαυτού μας (το πώς εμείς οι ίδιοι-ες αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας) και το πώς νομίζουμε ότι μας αντιλαμβάνονται οι άλλοι. Μεγαλώνοντας, όλοι και όλες μας, ανεξαιρέτως, εκπαιδευόμαστε στους λεγόμενους όρους αξίας: η αγάπη και η προσοχή που μας χαρίζονται από τους γονείς μας, τους παππούδες μας, εν γένει τους σημαντικούς άλλους στα πρώτα χρόνια της ζωής μας, δεν είναι ποτέ άνευ όρων. Συχνά, προκειμένου να μας αγαπάνε, αναγκαζόμαστε να γίνουμε «καλά παιδιά» ή «άριστοι μαθητές». Καταλήγουμε να ενδοβάλουμε τους όρους αξίας που επιβάλλουν οι σημαντικοί άλλοι πάνω μας, δηλαδή να τους εσωτερικεύσουμε τόσο βαθιά που καταλήγουν να μοιάζουν εξαρχής σαν δικές μας αξίες, με στόχο να είμαστε και να παραμείνουμε αγαπητοί. Σε πολλές περιπτώσεις, οι όροι αξίας με τους οποίους επενδύονται οι δραστηριότητές μας (και από τους οποίους εξαρτάται, σε δραματικό βαθμό, η αίσθηση που αναπτύσσουμε για τον εαυτό μας) είναι αντικρουόμενοι ή όχι προφανείς, οδηγώντας σε μεγάλες εσωτερικές συγκρούσεις. Στην ενήλικη ζωή, η ασυμφωνία που έχουμε αναπτύξει για τον εαυτό μας μπορεί ενίοτε να διοχετευτεί σε άρνηση, διαστρέβλωση, άγχος και δυσφορία, ακόμα και σε ψυχοσωματικά συμπτώματα.
Σύμφωνα με την προσωποκεντρική προσέγγιση, όλοι οι οργανισμοί έχουν μια τάση προς την πραγμάτωσή τους. Όπως ακριβώς ένα λουλούδι, υπακούοντας στη «σοφία» του οργανισμού του, θα προσπαθήσει, με βάση τις δεδομένες συνθήκες και τα μέσα στη διάθεσή του, να στραφεί προς την πηγή του φωτός και να μεγαλώσει, έτσι και το κάθε άτομο έχει μια τάση προς την αυτοπραγμάτωσή του. Αυτήν ακριβώς την τάση προσπαθούμε να εντοπίσουμε και να αναδείξουμε μέσα στη συνεδρία.
Στη συνεδρία δεν λειτουργώ ως φωτεινός παντογνώστης ούτε μιλώ από καθέδρας: αντιθέτως, είμαι εδώ για να ακούσω προσεκτικά το βίωμα της θεραπευόμενης και να το ενσυναισθανθώ, να αντικρίσω τον κόσμο μέσα από τα δικά της μάτια, να αφουγκραστώ τις δυσκολίες της, να «μεταφράσω» το συναίσθημά της/του έτσι ώστε να ακούσει η ίδια τον εαυτό της/του και να μπορέσει να ανακαλύψει τις απαντήσεις που κρύβονται μέσα της/του. Λειτουργώ, επομένως, ως διευκολυντής και συνομιλητής αλλά και ως καθρέφτης που αντανακλά τους προβληματισμούς του/της θεραπευόμενου/ης. Εντέλει, πρόκειται για μια διαδικασία αυτοεξερεύνησης, αυτοανακάλυψης και αυτοανάπτυξης, που απώτατο στόχο έχει να βοηθήσει τον/τη θεραπευόμενο/η να ζήσει μια πιο ποιοτική καθημερινότητα, με μικρότερο άγχος, θλίψη, θυμό, αυτοαμφισβήτηση.